Η Επίσκεψη της Γηραιάς Ευρώπης

ΤΗΣ ΕΥΗΣ ΠΡΟΥΣΑΛΗ

Ενώ οι ηγέτες της Ευρώπης οραματίζονταν την Ενωμένη Ευρώπη και υπέγραφαν την Ίδρυση της πρώτης Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Άνθρακα/Χάλυβα,1952), ο 34χρόνος Ελβετός Φρίντριχ Ντύρρενματ ολοκλήρωνε το θεατρικό του έργο Η επίσκεψη της Γηραιάς Κυρίας (1955). Ένα κείμενο το οποίο, ως άλλη Κασσάνδρα, "προφητεύει" την ανεμπόδιστη κατίσχυση του παγκόσμιου Κεφαλαίου, τη χρεοπιστωτική κρίση που βιώνει σήμερα η Ευρώπη αλλά κυρίως την κρίση αξιών ως αποτέλεσμα της αλλοτρίωσης ατόμων και κοινωνιών. Ο Ντύρρενματ, με την οξυδερκή παρατηρητικότητά του, ανατέμνει την ανθρώπινη υπόσταση και προβλέπει τις δράσεις και τις αντι-δράσεις της μέσα στο πλαίσιο του ανερχόμενου οικονομικού ευρωπαϊκού σχηματισμού. Περιγράφει, επίσης με αισθητικούς όρους και δραματουργικά σχήματα, το πλέγμα των διαπλεκόμενων συμφερόντων που αρχίζει να δημιουργείται ενώ το ευρωπαϊκό μόρφωμα βρίσκεται ακόμα εν τη γενέσει του, αρθρώνοντας τις πρώτες του λέξεις: νόμοι , κανονισμοί, θεσμοί, δεσμεύσεις, παροχές, αντισταθμιστικά οφέλη κ.ο.κ. 

Πώς ήταν σε θέση ο Ντύρρενματ να διαγνώσει προκαταβολικά τις παθογένειες και τις συνέπειες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού, πριν ακόμα ωριμάσουν οι συνθήκες της ενηλικίωσής του και διαφανούν τα πρώτα δείγματα της δράσης του; Πώς, ενώ η Γηραιά Ήπειρος οραματιζόταν στα εδάφη της τη νέα Γη της Επαγγελίας για τους λαούς της, ο Ντύρρενματ διέβλεπε με τόση ακρίβεια τη ζοφερή κατάληξη του ευρωπαϊκού εγχειρήματος; Την απάντηση τη δίνει ο ίδιος: «Γράφω, μάλλον, γιατί σκέφτομαι» ! Πρόκειται για μια περίπτωση συγγραφέα/στοχαστή ο όποιος, ανάμεσα σε άλλους, διαγιγνώσκει εγκαίρως την έκβαση των γεγονότων. Συνθέτει, έτσι, τη δική του "πόλη", η οποία σε μικρογραφία αντικατοπτρίζει τη νομοτέλεια του ευρωπαϊκού πειράματος.

Τόποι Σκηνής

Το «παρόν» του ελληνικού θεάτρου (Ι)

ΤΗΣ ΕΥΗΣ ΠΡΟΥΣΑΛΗ

«Ένας καλλιτέχνης πρέπει να κατέχει το επίπεδο που έχει κατακτήσει η εποχή του»

Adorno

Εντός της κοινωνίας υπάρχουν τόποι πραγματικοί, τόποι λειτουργικοί, τόποι που όλες οι «θέσεις που μπορεί κανείς να βρει στο εσωτερικό μιας κουλτούρας αντιπροσωπεύονται, αμφισβητούνται και ανατρέπονται». Πρόκειται, για τις ετεροτοπίες του Φουκώ. Το θέατρο είναι μία απ’ αυτές τις ετεροτοπίες. Από την καταγωγική του σύλληψη το θέατρο αμφισβητεί, αντιστέκεται και υποσκάπτει τις κατεστημένες βεβαιότητες, μ’ έναν τρόπο άμεσο και εποπτικό. Ίσως γι’ αυτό είναι η τέχνη με τη μεγαλύτερη απήχηση ανά τους αιώνες.
Η σύγχρονη θεατρική τέχνη, σε παγκόσμιο επίπεδο, επιδεικνύει ουσιαστικά επιτεύγματα σημαντικότατων δημιουργών -κυρίως σκηνοθετών- μορφικά ρηξικέλευθα και με ανατρεπτικές θεματικές. Σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις οι θεατρικές παραστάσεις προκαλούν και κοινωνική αναταραχή -πολιτικές και θρησκευτικές αντιδράσεις-, γεγονός που αποδεικνύει την ισχυρή ακόμη παρεμβατική ικανότητα της θεατρικής τέχνης. Καταξιωμένοι αλλά και νεώτεροι δημιουργοί, με τις ομάδες τους, συνεχίζουν να δίνουν τη μάχη τους στις θεατρικές επάλξεις. Οι παραστάσεις τους ταξιδεύουν ταχύτατα, ιδιαίτερα εντός Ευρώπης, μέσα από τα φεστιβάλ, δημιουργώντας έναν παγκόσμιο θεατρικό ιστό.