8/3/26

Ένας αιώνιος έφηβος;

 

Άλκης Ρήγος

1946-2026

Του Κώστα Βούλγαρη

Ναι, αλλά χωρίς ποτέ ο Άλκης να γίνει γραφικός. Την κουλτούρα της ανανεωτικής αριστεράς και της χειραφετητικής Μεταπολίτευσης την είχε κάνει βίωμά του και ταυτότητά του, μόνο έτσι σκεφτόταν, ζούσε και συμπεριφέρετο.
Παρ’ ότι βρέθηκε σε υψηλά κομματικά κλιμάκια, ποτέ δεν μπήκε στην ψυχολογία, και στις ανάλογες συμπεριφορές, του «ηγετικού στελέχους», μη διστάζοντας να διαφωνήσει με την εκάστοτε κυρίαρχη «γραμμή», αν θέλετε και σαν μια επιρροή της ιδιαίτερης πολιτικής του αγάπης, της Ρόζας Λούξεμπουργκ.
Βαθιά ανθρώπινος, άνετος, πάντα ζωντανός και πνεύμα ανήσυχο, τρεφόταν από την επικοινωνία και την επαφή, όχι μόνο με τους συνοδοιπόρους του αλλά και με ό,τι καινούριο συνέβαινε στην κοινωνία.
Για περισσότερο από είκοσι χρόνια μαζί στη σύνταξη των «Αναγνώσεων» της κυριακάτικης Αυγής, με τις συνεργασίες, τη σχεδόν καθημερινή επαφή, τις κοινωνικές σχέσεις και τα τσίπουρά μας (αυτός έπινε ούζο...). Ο Άλκης, πέρα των άλλων, με το πολιτικό του κύρος συνεισέφερε (όπως και ο Κώστας Γαβρόγλου) την απαραίτητη «πολιτική κάλυψη», δηλαδή ένα μεγάλο, για να μην πω απόλυτο, περιθώριο αυτονομίας του ενθέτου, αδιανόητο στην ιστορία της αριστεράς.
Με τον Άλκη έχουμε κοινή καταγωγή, από τα Δολιανά Αρκαδίας, αυτός μέσω του παππού του, που εδώ γνώρισε και τη γιαγιά του. Ήρθε στο χωριό, πήγαμε στο σχεδόν ερειπωμένο προγονικό του σπίτι, είδαμε αυτά των συγγενών του, που τα ήξερε μόνο από διηγήσεις, μου έδωσε κάποια σημαντικά στοιχεία, τα οποία τα έχω περιλάβει σε ένα πεζογραφικό βιβλίο μου, καθώς και τον ίδιο ως «Αλκιβιάδη» (το βαπτιστικό του όνομα ήταν Νικόλαος, αλλά η μητέρα του τον φώναζε Άλκη, και αυτό προτίμησε).
Εκτός από ακριβός φίλος και σύντροφος, ο Άλκης ήταν ένας δεινός αφηγητής, με απέραντη μνήμη, που πάντα μας φίλευε μικρές και μεγαλύτερες ιστορίες, από την αντίσταση στη χούντα, από το πανεπιστήμιο, από τις κομματικές του εμπειρίες, με απαράμιλλο τρόπο και χιούμορ, ή μας απήγγειλε ένα από τα αρκετά, αγαπημένα του ποιήματα, που θυμόταν απέξω,
Το τελευταίο διάστημα, βαθιά απογοητευμένος από τα συμβαίνοντα στην αριστερά, έλεγε με πικρό χαμόγελο: δεν φανταζόμουν ποτέ, ότι σχεδόν στα ογδόντα μου θα βρεθώ (πάλι) ανένταχτος...
Ο Άλκης Ρήγος είναι ένα εμβληματικό πρόσωπο, σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής, που δύει μαζί του.

Δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 8/3/2026 

Παρών σε όλους τους αγώνες

Άλκης Ρήγος

1946-2026


Του Κώστα Γαβρόγλου

Δεν είναι πια μαζί μας μία από τις πιο εμβληματικές προσωπικότητες του πανεπιστημίου στη χώρα μας.
Ο Άλκης Ρήγος, για δεκαετίες μετά τη Μεταπολίτευση και μέχρι πρόσφατα, ήταν παρών σε όλους τους αγώνες για ένα δημόσιο και δημοκρατικό πανεπιστήμιο, και σε όλες τις περίπλοκες φάσεις μετασχηματισμού της Ανανεωτικής Αριστεράς.
Ακούραστος, από τα πρώτα χρόνια συγκρότησης των συνδικαλιστικών οργανώσεων, συνέβαλε στην ανάδειξη ενός μέχρι τότε «αόρατου» κομματιού της πανεπιστημιακής κοινότητας. Οι βοηθοί και επιμελητές, στις έδρες των πανίσχυρων και εν πολλοίς αυταρχικών καθηγητών, απέκτησαν φωνή και αξιοπρέπεια μέσα από την απεργία των εκατό ημερών του 1978. Τα πανεπιστήμια παρέλυσαν και φάνηκε στην πράξη πως δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν χωρίς αυτό το προσωπικό, που μέχρι τότε κανείς δεν το θεωρούσε τόσο κρίσιμο κρίκο της πανεπιστημιακής κοινότητας.
Στη διάρκεια της απεργίας, ο Άλκης ήταν πρόεδρος τους Κεντρικού Συμβουλίου (της τότε Ομοσπονδίας) του Επιστημονικού και Διδακτικού Προσωπικού. Το αίτημα για δυνατότητα μονιμοποίησης, ώστε μετά από κάποια χρόνια το προσωπικό αυτό να μην είναι έρμαιο των προσωπικών επιλογών του καθηγητή, και η κατάργηση της έδρας και αλλαγή του θεσμικού καθεστώτος των ακαδημαϊκών μονάδων στα πανεπιστήμια, ήταν τα βασικά αιτήματα. Η επιμονή του να προωθεί όπου μπορούσε, με τα γραπτά και τις ομιλίες του, τα αιτήματα που πολλοί –ακόμη και αρκετοί δημοκρατικοί καθηγητές− έβρισκαν συντεχνιακά, συνέβαλε αποφασιστικά στην αρχή του τέλους ενός πανεπιστημίου που ελάχιστα πια είχε να προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο.
Ο Άλκης ήταν κόκκινο πανί για πολλούς καθηγητές, που άρχισαν να διαισθάνονται ότι χάνουν τα προνόμιά τους και πως η συγκρότηση ενός δημοκρατικού πανεπιστημίου δεν ήταν πια μονάχα μια θεωρητική δυνατότητα. Ο Άλκης συνέχιζε να είναι παρών στις κινητοποιήσεις για τον νόμο 815, στις πρωτοφανείς δυναμικές φοιτητικές καταλήψεις σε όλα τα πανεπιστήμια της χώρας το 1979 και μέλος της Επιτροπής Πρυτάνεων για την αναμόρφωση του θεσμικού καθεστώτος, στην οποία εκπροσωπούσε το ΕΔΠ. Παρών και σε όλους τους αγώνες στη συνέχεια, για την κατοχύρωση των κατακτήσεων στον 1268, έναν από τους πρώτους νόμους που ψήφισε το ΠΑΣΟΚ. Και βέβαια παρών στους μαζικούς αγώνες ενάντια στην αλλαγή του Άρθρου 16, που είχε σχεδιάσει να προχωρήσει η Ν.Δ. το 2006, με Υπουργό Παιδείας την κ. Γιαννάκου, όταν, μετά από πολλές εβδομάδες κινητοποιήσεων, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να υποχωρήσει, μαζί και το ΠΑΣΟΚ που αρχικά στήριζε την αλλαγή του άρθρου.
Ο Άλκης, όμως, ήταν και ένα δραστήριο στέλεχος του ΚΚΕ Εσωτερικού. Μία εποχή που πολλοί έγραφαν με ψευδώνυμα για να μην εκτεθούν, ο Άλκης, με τα κείμενά του και τα κείμενα πολλών δασκάλων και καθηγητών μέσης εκπαίδευσης στο κόμμα, κατάφεραν να επεξεργαστούν μία από τις σημαντικές αρχές της Ανανεωτικής Αριστεράς, που ήταν η αυτονομία των μαζικών χώρων και η περίπλοκη σχέση των συνδικάτων με το κόμμα.
Λίγες και σκόρπιες σκέψεις για έναν αγαπημένο σύντροφο, έναν μειλίχιο άνθρωπο, που, με την γλυκύτητα των τρόπων του, άμβλυνε τις διαφορές ανάμεσα σε συντρόφους.

Δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 8/3/2026