Ένα γκρίζο που φέγγει και παρηγορεί

Για τα εικαστικά έργα του Τάκη Σινόπουλου

ΤΗΣ ΗΡΩΣ ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΥ

Κοιτώντας επίμονα τα ασπρόμαυρα μελάνια του Τάκη Σινόπουλου που περιλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση μοιάζει να μας αποκαλύπτονται εικόνες από σκασμένους κορμούς δέντρων, σκιερά φυλλώματα, αυλακωμένο άνυδρο χώμα, χάρτες μεγαλουπόλεων, κατόψεις ποταμών, σοβατισμένους τοίχους αγροτικής κατοικίας ή άλλοτε πάλι λεπτομέρειες εστίασης μικροσκοπικών περιοχών του δέρματος. Θα μπορούσε κάθε ζωγραφική του επιφάνεια να εικονίζει κάτι απ’ όσα προανέφερα ή και τίποτα από αυτά. Θα μπορούσε επίσης να εικονίζει νησάκια διάσπαρτα σε ασάλευτη θάλασσα ή όπως αναφέρει ο ίδιος κάτι «σαν κάμπιες φωτεινές σαλεύοντας πάνω σε μαύρα φύλλα» («Άδης»), ή «μια θάλασσα σκιές και φώτα στην ηρεμία της αιωνιότητας», («Η γνωριμία με τον Μαξ», 1956).

Ωστόσο, πρόκειται για έργα αφαιρετικά χωρίς τον παραμικρό μίτο αφηγηματικής φιγούρας, με εσωτερική δομή που αν και μπορεί να έχει προκύψει τυχαία, ο ποιητής ξέρει πως να την οδηγήσει έτσι ώστε το αποτέλεσμα να είναι καθαρό και ταυτοχρόνως ανοιχτό σε πολλαπλές αναγνώσεις. Προς αυτή την κατεύθυνση συμβάλλει και το έντονο στοιχείο του ρυθμού που διακρίνει τη δουλειά του.

Στους περισσότερους πίνακες που έχουμε κυριαρχεί ένα ήσυχο γκρίζο και πάνω του ανεβοκατεβαίνουν οι κλίμακες από το μαύρο ώς το λευκό. Ήδη, αυτή η διαχείριση της ζωγραφικής επιφάνειας, η επίμονη επανάληψη της σχέσης του γκρίζου φόντου με τα υπόλοιπα στοιχεία του έργου σε διαφορετική σύνθεση και ένταση κάθε φορά μαρτυρά άνθρωπο με γνώση, που με αποφασισμένη ‘γραφή’ διασφαλίζει και διαχωρίζει τις ήρεμες από τις ταραγμένες περιοχές αναδεικνύοντας με αυτό τον τρόπο το φως.

Εξ αφορμής ή για τον "Νεκρόδειπνο"

Διάλογος για τον Τάκη Σινόπουλο

Έλενα Χασαλεύρη- Μια ιστορία για τον Gregor Samsa(λεπτομέρεια)

Τι νομιμοποιεί ένα ποιητικό κείμενο; Η γραφή του ή το συγκείμενο, ιδεολογικό ή άλλο, του συγγραφέα του; Ασφαλώς, το ερώτημα δεν είναι καινούργιο. Μέσα στη νεωτερική γραφή έχει εγκαθιδρυθεί πλέον, συμπεριλαμβάνοντας και όρους ιστορικούς, αλλά και τμήματα ή σπαράγματα βιογραφίας, οπότε η ερμηνευτική του ποιητικού κειμένου καθίσταται, πολλές φορές, πεδίο σύγκρουσης, φιλολόγων, κριτικών της ποιητικής γραφής και ερμηνευτών των προθέσεων του συγγραφέα, όταν μάλιστα παραγνωρίζεται πλήρως η προθετικότητα του ίδιου του ποιητικού κειμένου.

Διάλογος για τον Τάκη Σινόπουλο

Αξιότιμε κ. Βούλγαρη

Εξεπλάγην από την απόπειρά σας, επί δύο συναπτές Κυριακές, να «αριστεροποιήσετε» τον ποιητή Τάκη Σινόπουλο, ερμηνεύοντας ορισμένα ποιήματά του. Όταν πρόκειται για έναν άνθρωπο που συμμετείχε στον εμφύλιο, επιλέγοντας να αγωνισθεί εναντίον της αριστεράς από τις τάξεις του Εθνικού στρατού, νομίζω πως από μόνη της η ερμηνεία των ποιημάτων, καθώς και οι φιλολογικές πληροφορίες που επικαλείσθε, δεν αρκούν. Πόσο μάλλον, που η μετέπειτα πολιτική στάση του Σινόπουλου δεν δηλώνει κάποια ένταξή του στην αριστερά. Έχετε να προσκομίσετε και κάποια άλλα στοιχεία, π.χ. μαρτυρίες, που να υποστηρίζουν αυτή τη «διασταλτική», για να το πω ευγενικά, ένταξη του Τάκη Σινόπουλου στην πλευρά της αριστεράς;

Μανόλης Καραγιάννης

φιλόλογος

Τάκης Σινόπουλος

Η ιστορία από τα κάτω, αλλά όχι καβάλα στον καιρό...

ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΒΟΥΛΓΑΡΗ

Την προηγούμενη Κυριακή αναφέρθηκα στη διττή εμφάνιση του Σινόπουλου στην ποίηση, το φθινόπωρο του 1944, με τον «Ελπήνορα» αλλά και με δύο αντιστασιακά ποιήματα. Μάλιστα, σημείωσα πως η πρώτη στροφή τού «Ελπήνορα» προδιαγράφει κάποιες από τις σταθερές της ποίησης του Σινόπουλου, που θα εκφραστούν ολοκληρωμένα στον Νεκρόδειπνο (1970).

ΕΛΠΗΝΩΡ

Ελπήνωρ, πώς ήλθες...

Όμηρος

Τοπίο θανάτου. Η πετρωμένη θάλασσα τα μαύρα κυπαρίσσια

το χαμηλό ακρογιάλι ρημαγμένο από τ’ αλάτι και το φως

τα κούφια βράχια ο αδυσώπητος ήλιος απάνω

και μήτε κύλισμα νερού μήτε πουλιού φτερούγα

μονάχα απέραντη αρυτίδωτη πηχτή σιγή.

Τάκης Σινόπουλος: αντιφασισμός και αριστερά

ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΒΟΥΛΓΑΡΗ

Η νεοελληνική ποίηση πάντα ανελάμβανε να διαχειριστεί τα μεγάλα γεγονότα της εποχής της, να μιλήσει για λογαριασμό του έθνους ή της κοινωνίας, αρχής γενομένης από την ιδρυτική της στιγμή, δηλαδή με τον Διονύσιο Σολωμό και τον Ανδρέα Κάλβο. Έτσι, ήταν αναμενόμενο, οι περισσότεροι από τους ποιητές που εμφανίστηκαν στο προσκήνιο μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, να εμπλακούν στην αφήγηση του Μεγάλου Πολέμου, και μάλιστα στην ελληνική του ιδιαιτερότητα, δηλαδή ενταγμένοι μέσα στην παρατεταμένη δίνη της ιστορίας, ως συμμέτοχοι, ακόμη και ως συνεργοί, χωρίς καμιά δυνατότητα διαφυγής.

Ένα σχεδόν αγνοημένο, και σίγουρα απωθημένο, αλλά πάντως χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ποίηση του Τάκη Σινόπουλου. Καταχωρημένος στη χορεία των «δεξιών», που αμήχανα και αστόχαστα χαρακτηρίστηκαν ως «υπαρξιακοί ποιητές», από τη γνωστή, ρηχή και λάιτ «αριστερή» φλυαρία που επί δεκαετίες υποδυόταν τη λογοτεχνική κριτική, παραμένει μετέωρος φιλολογικά, ακόμα και σήμερα.