Αποχαιρετισμός

Του Κώστα Βούλγαρη
 
Είκοσι τρία συναπτά έτη είναι πολλά, πάρα πολλά. Κανείς, ούτε κι εγώ, περίμενε ότι οι «Αναγνώσεις» θα διαρκέσουν για τόσο μεγάλο διάστημα.
Και όμως συνέβη, γιατί η αρχική παραδοχή με την οποία φτιάχτηκαν ήταν ισχυρή: η αριστερή διανόηση κάθε απόχρωσης, στο εναρκτήριο 2002 και μέχρι πρόσφατα, είχε μια τεράστια, αναξιοποίητη δυναμική, ενώ οι σελίδες μας ήσαν ανοιχτές και σε άλλα πρόσωπα του δημόσιου χώρου με ενδιαφέρουσες απόψεις. Στις σελίδες μας έγραψαν έως και 1000 άνθρωποι των επιστημών και των τεχνών.
Ας αναφέρω μόνο μερικούς απ’ τους πιο στενούς συνεργάτες που εν τω μεταξύ μας άφησαν: Ηλίας Λάγιος, Μάρθα Πύλια, Γιάννης Δάλλας, Τζίνα Πολίτη, Γιώργος Μερτίκας, Γιώργος Μπλάνας... Και, ενδεικτικά, μερικούς ακόμη που τίμησαν τις σελίδες μας με κείμενά τους: Σπύρος Ασδραχάς, Λουτσιάνο Κάνφορα, Γιάννης Βαλαβανίδης, Τέρρυ Ήγκλετον, Στέφανος Ροζάνης, Αλέξης Ζήρας, Κ. Γ. Παπαγεωργίου, Μάριο Βίττι, Παναγιώτης Νούτσος, Σάββας Μιχαήλ, Γιώργος Τζιρτζιλάκης, και τόσοι άλλοι.
Αυτό το βάρος των προσώπων, καθώς και το επιπλέον ειδικό πολιτικό βάρος κάποιων μελών της σύνταξης των «Αναγνώσεων» (Κώστας Γαβρόγλου, Άλκης Ρήγος), αλλά και η γνώση και αξιολόγηση του παροιμιώδους σχετικού ιστορικού της αριστεράς από το κομματικό σώμα, ήταν οι λόγοι που στα είκοσι τρία αυτά χρόνια δεν υπήρξε, ποτέ, καμιά κομματική παρέμβαση, ούτε καν παρέμβαση από την εκάστοτε διεύθυνση της εφημερίδας. Ναι, ούτε μία παρέμβαση! Διεκδικούμε λοιπόν μια μοναδικότητα, για ένθετο ή περιοδικό που ήταν ενταγμένο στον κορμό της αριστεράς. «Μία μεστή και ωραία δημοκρατία των ιδεών», όπως το είπε ο Διονύσιος Σολωμός.
Δυσφορία υπήρχε σε κάποιους κύκλους, αλλά ακόμα κι αυτοί μας ανέχονταν. Γιατί οι «Αναγνώσεις», όπως και τα «Ενθέματα», ήταν η μοναδική, και ισχυρή διαδικασία απεύθυνσης της αριστεράς στις λόγιες κοινωνικές κατηγορίες – απ’ αυτές άλλωστε τροφοδοτούνταν οι σελίδες μας, για αυτά τα ένθετα διάβαζαν το κυριακάτικο φύλο της εφημερίδας.

Ακόμη ένας αποχαιρετισμός

Του Άλκη Ρήγου
 
Ο αποχαιρετισμός είναι δύσκολος. Πολύ περισσότερο όταν αφορά ένα χώρο κίνησης ιδεών και βιβλιοκριτικής, που μια παρέα, η οποία στην πορεία εμπλουτίζονταν με νέα μέλη, εδώ και 23 χρόνια, έβγαζε κάθε Κυριακή αυτό το ένθετο, χωρίς τριβές μεταξύ μας, χωρίς καμμιά αμοιβή, με ακάματο  συντονιστή ανάμεσά μας τον Κώστα Βούλγαρη. Χωρίς παρεμβάσεις τρίτων, εκτός από τις πολύτιμες παρατηρήσεις, επισημάνσεις φίλων και συντρόφων για τα δημοσιεύματα μας .
Και γίνεται ακόμη πιο δύσκολος ο αποχαιρετισμός, αν αναλογιστούμε ότι έρχεται μετά το σταμάτημα των «Ενθεμάτων», λίγο παλιότερα του «Παιδεία και Κοινωνία», της μόνης περιοδικής μηνιαίας έκδοσης της εφημερίδας, αλλά και το σταμάτημα της καθημερινής έντυπης «Αυγής», της μόνης από το 1953 εφημερίδας στη δημοτική γλώσσα.
Όλη αυτή η ευρύτερη παρέμβαση του χώρου ιδεών της Ανανεωτικής Ριζοσπαστικής Αριστεράς μένει χωρίς έντυπο βήμα έκφρασης. Το κενό είναι μεγάλο, υπερβαίνει τις κομματικές μορφοποιήσεις του πολυδιασπασμένου του χώρου. Κι όμως, το ρεύμα αυτών των ιδεών υπάρχει, στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι. Το συναντάμε σε μια σειρά συλλογικότητες, κυρίως σε αυτοδιοικητικό  επίπεδο, σε κάθε κίνηση πολιτισμικής ευαισθησίας και προστασίας δικαιωμάτων, σε άρθρα στο διαδίκτυο, στις εναπομείνασες σελίδες της Αυγής, στην Έποχή, στην Εφημερίδα των Συντακτών. Ο σπόρος που έσπειρε δεν ξεραίνεται, αναζητά όμως και κεντρική πολιτική και πολιτισμική έκφραση − ανθρώπινο δυναμικό υπάρχει.