17/2/18

Οι εικόνες του τεύχους προέρχονται από την έκθεση με τίτλο Η Μνήμη της Επανάστασης: Σύγχρονοι Έλληνες Εικαστικοί  που πραγματοποιείται στο Εργοστάσιο της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών (Πειραιώς 256, Αγ. Ιωάννης Ρέντης, Αθήνα) σε συνεργασία με το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και επιμέλεια του Γιάννη Μπόλη. Μέχρι 14/4

Νίκος Αρβανίτης, Star System For New Purposes (Your Rodchenko in my Bauhaus), 2008,μολύβι σε χαρτί

50 χρόνια από τη διάσπαση του ΚΚΕ και τη δημιουργία του ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Σε τούτη την εφημερίδα, φορέα και σταθερό μετερίζι των Ανανεωτικών Ιδεών της Αριστεράς, δεν μπορούμε να μην σταθούμε στα 50 χρόνια από την ιστορική διάσπαση του Κομμουνιστικού Κόμματος του Φλεβάρη του 1968, που είχε ως συνέπεια την ίδρυση του ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ, ενός πρωτοποριακού στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα ανανεωτικού κόμματος.
 Με αυτή την ιστορική αίσθηση ευθύνης, καταθέτουμε σήμερα την συμβολή μας. Συμβολή εστιασμένη όχι σ’ αυτή καθ’ αυτή τη διάσπαση, αλλά στην πορεία και την αντίστοιχη ιδεολογική, πολιτική και πολιτιστική συμβολή αυτού του ανανεωτικού, ριζοσπαστικά δημοκρατικού, κομμουνιστικού ρεύματος στην πολιτική σκηνή της μεταπολίτευσης. Συμβολή, εκείνη, δυσανάλογη με το πολιτικό εκτόπισμα του φορέα της, που αγκάλιασε πολύ ευρύτερα κοινωνικά στρώματα ευαίσθητων πολιτών και λειτούργησε καταλυτικά στη δημιουργία και ύπαρξη νέων πρωτοεμφανιζόμενων συλλογικοτήτων της κοινωνίας των πολιτών, με την Γκραμσιανή έννοια του όρου. Συμβολή που, παρά την αυτοδιάλυση του Πολιτικού της Υποκειμένου, παραμένει ζώσα και ενεργή στο πολιτισμικό μας γίγνεσθαι, έχοντας σφραγίσει γενιές άδολων αριστερών πολιτών, ως στάση ζωής, από τα καθημερινά ως τα μεγάλα και διεθνή, σε αέναη αναζήτηση μιας ανοιχτής κοινωνίας χωρίς κανενός είδους εκμετάλλευση και μορφές αλλοτρίωσης.
Πρόκειται για ένα ρεύμα σκέψης και δράσης που έρχεται να δεθεί οργανικά με την ξεχασμένη δημοκρατική μαρξική παράδοση των θεμελιωτών του Ιστορικού Υλισμού, της Ρόζας Λούξεμπουργκ, του δικού μας Νίκου Πουλαντζά (μέλος του ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ), ένα ρεύμα του οποίου κληρονόμος διεκδικεί να είναι, στις βασικές ιδεολογικό-πολιτικές του αναφορές, το επίσης πρωτοποριακό εγχείρημα του ΣΥΡΙΖΑ και της Κυβέρνησής του.

Βιβλιογραφία*

Πηγές
ΑΣΚΙ : Το Αρχείο του ΚΚΕ Εσωτερικού 1968- 1974 ( Ρώμη –Παρίσι)
Aγώνας (περ. έκδοση Οργάνωσης ΚΚΕ ΕΣΩΤ. Παρισιού)
Ο Αγώνας : Μηνιαία έκδοση της Β πανελλαδικής 1978
ΑΚΟΑ : Απόφαση Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης Ιούλιος 2013
Αποφάσεις - Προβληματισμοί του ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ τόμ. Β΄( 1969-1976)
Για την Ενότητα. Διάλογος των Ελλήνων Κομμουνιστών ( περιοδική έκδοση του Γραφείου της Κ.Ε του ΚΚΕ (ΕΣΩΤ) Βουκουρέστι
Η διάσπαση του ΚΚΕ (επιμ. Πάνος Δημητρίου) τόμοι 2 «Πολιτικά Προβλήματα» 1975
 Η 12η ευρεία ολομέλεια της Κ.Ε. του ΚΚΕ 5- 15 Φλεβάρη 1968 (Πρακτικά) Βουκουρέστι 1968
Εφημερίδα των Συντακτών ( Νησίδες): Πώς κατέγραψε η Ασφάλεια τη διάσπαση του ΚΚΕ, φ. 10-11/2/2018
ΚΚΕ : Η 12η Ολομέλεια της Κ.Ε. του ΚΚΕ 5-15 Φλεβάρη 1968, Πρακτικά, Σύγχρονη Εποχή 2008
ΚΟΜΘΕΠ (Κομμουνιστική Θεωρία και Πολιτική ) Θεωρητικό περιοδικό του ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ (υπεύθυνος εκδ. Λευτέρης Ελευθερίου)
Προσχέδιο προγράμματος του ΚΚΕ εσωτερικού, Ιούνης 1984 (εκλογές για το ευρωκοινοβούλιο)
Οι στόχοι του Έθνους. Στη μεταβατική φάση προς την θεμελίωση της Δημοκρατίας. Απόφαση-Διακήρυξη της Κ.Ε. του ΚΚΕ (ΕΣ) Σεπτέμβριος 1974
Το ΚΚΕ εσωτερικού και τα προβλήματα του Λαού (αγορεύσεις των Βουλευτών του, Εκδ. ΚΚΕ εσ, σειρά τόμων από το 1974
Υλικά και αποφάσεις του 4ου και τελευταίου Συνεδρίου του ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ (προσωπικό αρχείο)

Μια διεισδυτική δήλωση για την σημαντική της Διάσπασης



«Πάλι γελαστήκαμε. Όπως τότε κανείς δεν περίμενε πως η επανάσταση θα ξεσπούσε στη Ρωσία, αλλά σε μια βιομηχανική χώρα. Έτσι και σήμερα κανείς δεν περίμενε πως η αναζήτηση του δρόμου προς τον αληθινό μαρξισμό, θα ξεκίναγε από το ελληνικό κόμμα»
Ρούντι Ντούτσκε

Εμβληματική μορφή του αναδυόμενου νέου Φοιτητικού Κινήματος Στο Δυτικό Βερολίνο

Τον Φεβρουάριο του 1968 γεννήθηκε το ΚΚΕ εσωτερικού

Νίκος Παπαδημητρίου, Lenin candle, φωτογραφία, 2017-18


ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΚΩΤΟΥΛΑ

Εισαγωγή
Ήταν μια επώδυνη γέννα που εντάσσονταν στις διεργασίες, τις εντάσεις, τις ρήξεις στο εσωτερικό του παγκόσμιου σοσιαλιστικού και κυρίως κομμουνιστικού κινήματος. Η παγκόσμια ιστορία του κομμουνιστικού κινήματος μαζί με τις ηρωικές και απελευθερωτικές σελίδες και κατακτήσεις που αφορούσαν όλη την ανθρωπότητα είχε και τραγικές σελίδες συγκρούσεων ανάμεσα στις τότε χώρες του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού” και μέσα κάθε χώρα ξεχωριστά και ανάμεσα στις χώρες με αποκορύφωμα τη ρήξη ανάμεσα στο ΚΚ Κίνας και του ΚΚΣΕ (Κομμουνιστικό Κόμμα Σοβιετικής Ένωσης) και την στρατιωτική καταστολή της «Άνοιξης της Πράγας» το 1968.
Όλα τα παραπάνω αφορούσαν και την ελληνική αριστερά αλλά η κρίση της είχε και ιδιαίτερες διαστάσεις που σχετίζονταν με τις διαδρομές της πορείας του ΚΚΕ. Διαδρομές που οδηγήσανε τον Φεβρουάριο του 1968 στην διάσπασή του και στη γέννηση του ανανεωτικού, κομμουνιστικού ρεύματος στην Ελλάδα.
Για την Ελλάδα ήταν πιο δύσκολη εκείνη η «γέννα» γιατί στο ΚΚΕ ο δογματισμός και ο σεχταρισμός ήταν πολύ πιο ριζωμένος, με ισχυρότερες ιστορικές καταβολές απ’ ότι στα άλλα ΚΚ της Ευρώπης, αλλά και γιατί η σύγκρουση ανάμεσα στα δύο ρεύματα γινότανε κάτω από τις δύσκολες συνθήκες της δικτατορίας.
Στα κομμουνιστικά κόμματα του αναπτυγμένου τότε καπιταλισμού η «γέννα» του ανανεωτικού ρεύματος ήταν μεν δύσκολη αλλά επρόκειτο για έναν σχεδόν «φυσιολογικό» τοκετό. Το βασικό πρόβλημα που αποτελούσε αδήριτη ιστορική αναγκαιότητα, ήταν η κριτική επανεξέταση όλης της πορείας του κομμουνιστικού κινήματος και η ανάλυση την νέων μορφών του τότε καπιταλισμού για να χαράζονταν μια πιο αποτελεσματική στρατηγική στην κατεύθυνση της ανατροπής του.

Συμβολή στην ιστορία του ΚΚΕ εσωτερικού

ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΜΠΕΝΑ

Όπως η γέννηση του ΚΚΕ εσωτερικού υπήρξε επώδυνη, έτσι και η πορεία του θα είναι επώδυνη και δύσβατη. Δεν ήταν μόνο η εγγενής δυσκολία του «καινούργιου» που έπρεπε να ανοίξει το δρόμο του κόντρα στο παλιό· ήταν και η ανομοιογένεια που χαρακτήριζε τα στελέχη και τα μέλη του, ιδίως τα πρώτα δυο-τρία χρόνια. Μια ανομοιογένεια που αφορούσε τη συνειδητοποίηση του καινούργιου, της νέας κουλτούρας.
Όμως −και παρά ταύτα− η ιστορική συνέχεια του ΚΚΕ υπέστη μια σαφέστατη ρήξη, το 1968. Άλλο ήταν το ΚΚΕ μέχρι τότε και άλλο μετά. Είναι δύο διαφορετικά πράγματα, δύο διαφορετικά Κ.Κ. Έχει τελειώσει το «ιστορικό ΚΚΕ» με τα όποια σωστά και τα λάθη του. Από το 1968 μπήκαμε πια σε μια διαδικασία «ανασύνθεσης της Αριστεράς», που όφειλε να έχει ξεκινήσει νωρίτερα. Διότι το ΚΚΕ και η ΕΔΑ μπαίνουν στη δικτατορική περίοδο, το 1967, σέρνοντας μαζί τους τις σοβαρές αδυναμίες και τα λάθη τους της τελευταίας προδικτατορικής περιόδου. Και ιδίως την αδυναμία της Αριστεράς να κατανοήσει τις νέες πραγματικότητες που γεννά η δεκαετία του 1960 − αλλαγές ταξικές, κοινωνικές, οικονομικές αλλά και πολιτικές. Και ενώ ωρίμαζε μια αλλαγή πολιτικής, η εν Ελλάδι Αριστερά δεν τολμά τη ρήξη, την αφήνει στην πρωτοβουλία του δόγματος. Παραμένει, έτσι, χωρίς την απόρριψη της υποταγής άμεσα μεν στην αποστεωμένη ηγεσία του αποσπασμένου ΚΚΕ, έμμεσα δε στο διεθνές κέντρο του «υπαρκτού σοσιαλισμού». Δεν είχε τολμήσει τη ρήξη, αλλά τα εκρηκτικά της στοιχεία είχαν συσσωρευτεί και πολλαπλασιαστεί, για να εκραγούν λυτρωτικά το Φεβρουάριο του 1968.
Εξετάζοντας σε βάθος τη ρήξη που ξεκίνησε το 1968 και ανεξάρτητα από τους λόγους της συγκυρίας που τη γέννησαν και τις ατολμίες της πρώτης περιόδου της, δεν μπορούμε παρά να διαπιστώσουμε σήμερα ότι υπήρξε «προδρομική», μια θαρραλέα διάγνωση για το αδιέξοδο του συστήματος. Εντοπίζονταν, βέβαια, σε μια κριτική του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και κυρίως σε κάποιες εμφανείς αρνητικές πλευρές του που αφορούσαν το πολιτικό σύστημα της εξουσίας και της διακυβέρνησης, όπως η μονολιθικότητα, η έλλειψη δημοκρατίας, η παραβίαση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, η «ουσία λαϊκής συμμετοχής. Γι' αυτό και στην αντιπαράθεση τονιζόταν η άλλη εκδοχή του σοσιαλισμού (που ποτέ δεν μπόρεσε να υπάρξει), αυτή «με δημοκρατία και ελευθερία». Αργότερα, πολύ αργότερα, θα προστεθεί και το «με αυτοδιαχείριση» − που ήταν η σχεδόν μοναδική αναφορά στο ίδιο το σύστημα της παραγωγικής διαδικασίας. Μια απόπειρα να αμφισβητηθεί η ώς τότε παγιωμένη ορθότητά του και να αναδειχθεί η αναγκαιότητα μεταρρύθμισής του.

Μια ζώσα παρακαταθήκη

Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος, Ξαπλώστε με μεσ’ στο πευκόδασο, ύπνο σμαραγδένιο για να κοιμηθώ, 2017, βίντεο - εγκατάσταση


ΤΟΥ ΑΛΚΗ ΡΗΓΟΥ

Τούτο το μικρό αφιέρωμα στο ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ, πενήντα χρόνια από την ίδρυσή του και 32 από την αυτοδιάλυσή του, με ευθύνη μέρους της ηγεσίας του, παρά την συναισθηματική φόρτιση όσων βιώσαμε τραυματικά αυτή την αυτοδιάλυση και μάλιστα την ώρα που έστω και αργά και βασανιστικά καταγράφαμε εκλογικά μια μικρή αλλά σημαντική πανελλαδική ισόρροπη παρουσία, οφείλουμε να το δούμε αναστοχαστικά και κριτικά. Να μην χαθούμε σε αναπολήσεις που πάντα έχουν την τάση εξιδανίκευσης των περασμένων, ούτε σε εκ των υστέρων υποκειμενικές αυτοδικαιώσεις. Όση υποκειμενικότητα και αν έχει η τοποθέτησή μας, να προσπαθήσουμε να αντιμετωπίσουμε μια ακόμη παράξενη αντίφαση: Το γεγονός ότι ενώ ο πολιτικός φορέας αυτής της ανανεωτικής ριζοσπαστικά δημοκρατικής τομής, στην παράδοση της κουμμουνιστογενούς αριστεράς μας, δεν υπάρχει πια, η ιδεολογικό-πολιτική και πολιτισμική παρακαταθήκη των όσων κατέθεσε στην ελληνική κοινωνία αποτελούν μια ζώσα –θα υποστήριζα χωρίς υπερβολή– κυρίαρχη παρακαταθήκη στην Θεωρία και Πράξη της Αριστεράς. Πρόκειται για ένα ρεύμα μαρξιστικής σκέψης και δράσης το οποίο όχι μόνο δεν χάθηκε αλλά και οδήγησε στο ενωτικό εγχείρημα του ΣΥΡΙΖΑ, αυτού του επίσης πρωτόγνωρου σε ευρωπαϊκό επίπεδο εγχειρήματος το οποίο κατέκτησε, για πρώτη φορά στην ιστορία του τόπου και της Αριστεράς, την διακυβέρνηση και μάλιστα μέσα σε νέες πρωτόγνωρες κι αντίξοες συνθήκες. Συνθήκες που του επέβαλαν επώδυνους συμβιβασμούς, τους οποίους αντιμετωπίζει διεξάγοντας ένα διαρκή και ιδιότυπο πόλεμο θέσεων με μηδενιστικές επιθέσεις και από τα δεξιά του και τα αριστερά του. Το αν θα κερδίσει αυτόν τον πόλεμο, χωρίς να χάσει τις ιδεολογικές και πολιτικές του αναφορές, παραμένει βέβαια ανοιχτό αιτούμενο που σε κάθε πράξη του, μικρή για μεγάλη κρίνεται.
Προφανώς στην πολιτική δεν υπάρχουν ευθύγραμμες πορείες χωρίς αντιφάσεις, πισωγυρίσματα, αναγκαστικούς συμβιβασμούς, αλλά ταυτόχρονα και μικρές ή μεγαλύτερες ρήξεις με παραδοσιακές δομές, γραφειοκρατικές αγκυλώσεις κι αντιλήψεις, αρκεί μέσα από αυτές να μην χάνεται το όραμα και ο στόχος του κοινωνικού μετασχηματισμού.
Το αφιέρωμα ολοκληρώνεται την επόμενη Κυριακή
- Ο Μπάμπης Γκοβάνης γράφει για τις πρωτοποριακές θέσεις του κόμματος για το εργατικό κίνημα
- Ο Νίκος Σερβετάς γράφει για την πολιτιστική κληρονομιά του «Ρήγα»
- Αποσπάσματα από την ιστορική απολογία του Γραμματέα του ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Μπάμπη Δρακόπουλου, στο 5μελές Εφετείο Αθηνών το 1972